Modern üretim tesislerinde verimliliği ölçmek, yalnızca üretilen ürün sayısını takip etmekle sınırlı değildir. Gerçek verimlilik; üretim sürecindeki duruş süreleri, kalite oranı, ekipman performansı ve operatör etkileşimi gibi birçok faktörün bütünsel analiziyle değerlendirilir. Bu noktada andon panosu kullanımı, üretim verimliliğini doğru, hızlı ve şeffaf biçimde ölçmenin en etkili yollarından biridir.

Andon sistemi, üretim hattında gerçekleşen tüm olayları gerçek zamanlı olarak izleyerek, anlık performans göstergelerini (KPI) görselleştirir. Böylece hem yöneticiler hem de operatörler, üretim hedeflerinden sapma olduğunda bunu anında fark eder ve gerekli önlemleri alabilir.

1. Gerçek Zamanlı Üretim Takibi

Andon sistemleri, üretim hattındaki her istasyonun performansını anlık olarak izler. Üretilen parça sayısı, duruş süresi, bekleme zamanları ve vardiya verimleri sistem üzerinden takip edilir. Bu veriler sayesinde, üretim planına göre gerçekleşen performansın anında değerlendirilmesi mümkün olur.

Gerçek zamanlı takip, kayıpların fark edilmesini hızlandırarak verimlilik oranlarının doğru ölçülmesini sağlar. Üretim sahasında sorun büyümeden önlem alınabilir.

2. OEE (Overall Equipment Effectiveness) Takibi

Üretim verimliliği ölçümünde en yaygın kullanılan metriklerden biri OEE’dir. Andon sistemi, OEE hesaplaması için gerekli üç ana parametreyi (Kullanılabilirlik, Performans, Kalite) otomatik olarak toplar. Bu parametreler şu şekilde tanımlanır:

• Kullanılabilirlik: Planlı süreye göre üretim hattının aktif olduğu oran.
• Performans: Hattın, planlanan üretim hızına göre çalıştığı oran.
• Kalite: Toplam üretim içinde hatasız ürünlerin oranı.

Andon sisteminden alınan bu verilerle OEE değeri hesaplanır. Yüksek OEE, üretim hattının verimli çalıştığını; düşük OEE ise duruş, yavaşlama veya kalite problemi yaşandığını gösterir.

3. Duruş Sürelerinin Analizi

Andon sistemi, üretim hattındaki tüm duruşları otomatik olarak kaydeder ve sürelerini ölçer. Her duruş, nedeni ve süresiyle birlikte sınıflandırılır. Bu sayede hangi arızaların verimliliği en çok düşürdüğü kolayca belirlenir.

Duruş süresi verileri, hem bakım planlamasında hem de performans raporlarında doğrudan kullanılır. Duruş oranındaki azalma, üretim verimliliğinin arttığını gösterir.

4. Üretim Hedefi ile Gerçekleşen Üretimin Karşılaştırılması

Andon panoları, hedeflenen üretim miktarı ile gerçekleşen üretimi aynı ekranda gösterir. Sistem, hedefin altında kalındığında otomatik uyarı verir ve farkın nedenini analiz eder. Bu farkın erken tespiti, vardiya bazlı verimliliğin doğru ölçülmesini sağlar.

Hedef ve gerçekleşen üretim farkı, yöneticilere hangi vardiyada veya hatta verim düşüklüğü yaşandığı hakkında net bilgi verir.

5. Kalite Oranının Takibi

Üretim verimliliğinin önemli bir bileşeni de kalite oranıdır. Andon sistemi, hatalı üretimleri anında tespit ederek kalite oranını sürekli izler. Hatalı ürün sayısındaki artış, genel verimlilikte düşüşe işaret eder.

Bu veriler, kalite kontrol departmanının analiz süreçlerini hızlandırır ve hataların tekrar etmesini önleyecek aksiyonların alınmasını sağlar.

6. Operatör Performans Analizi

Andon sistemleri, operatörlerin üretim sürecindeki katkılarını da analiz eder. Hangi istasyonda hangi operatör çalıştı, hangi vardiyada kaç arıza bildirimi yapıldı gibi veriler kayıt altına alınır. Bu veriler, operatör bazlı performans ölçümünde kullanılabilir.

Bu sayede işletme, eğitim ihtiyacı olan personeli tespit edebilir veya yüksek performans gösteren çalışanları ödüllendirebilir.

7. Anlık Uyarı ve Geri Bildirim Mekanizması

Andon sistemi, üretim hedeflerinden sapma veya yavaşlama olduğunda anında uyarı verir. Bu sayede müdahale süresi kısalır ve verimlilik düşüşü büyümeden engellenir. Otomatik uyarılar, hem yönetim hem de saha ekiplerinin üretim ritmini korumasına yardımcı olur.

Gerçek zamanlı geri bildirim döngüsü, üretim hatlarını daha esnek ve tepkisel hale getirir.

8. Arıza ve Bakım Verilerinin Entegrasyonu

Verimlilik ölçümünde en önemli etkenlerden biri, bakım süreleridir. Andon sistemi, arıza bildirimlerini bakım sistemine entegre eder. Her arıza türü, süresi ve çözüm zamanı otomatik olarak kaydedilir. Bu veriler analiz edilerek ekipman verimliliği hesaplanır.

Bakım sürelerindeki azalma doğrudan verimlilik artışına yansır. Ayrıca sık tekrarlanan arızalar belirlenerek kök neden analizi yapılabilir.

9. Vardiya Bazlı Performans Karşılaştırması

Andon panoları, her vardiyanın performansını ayrı ayrı raporlayabilir. Hangi vardiyada duruş süresi uzamış, hangi vardiyada üretim hedefi aşılmış gibi bilgiler kolayca görülebilir. Bu veriler, vardiyalar arası dengeyi sağlamak için kullanılabilir.

Vardiya performans takibi, insan faktörünün üretim üzerindeki etkisini ölçmek açısından da değerlidir.

10. Üretim Kaybı Analizi

Andon sistemi, duruş süreleri ve kalite hatalarına göre üretim kaybını hesaplar. Planlanan üretim kapasitesi ile gerçekleşen üretim arasındaki fark, kayıp olarak ölçülür. Bu veriler, üretim kaybının nedenine göre sınıflandırılarak (arıza, kalite, bekleme, malzeme eksikliği vb.) analiz edilir.

Bu analiz, işletmenin hangi alanlarda iyileştirme yapması gerektiğini açıkça gösterir.

11. KPI (Anahtar Performans Göstergesi) Panoları

Andon sistemleri, verimlilik analizini kolaylaştırmak için KPI panoları sunar. Bu panolarda OEE, üretim hedef oranı, duruş süresi, kalite oranı gibi göstergeler yer alır. Tüm veriler dijital ortamda grafiklerle desteklenir ve yöneticilerin anında karar vermesine olanak tanır.

KPI panoları sayesinde performans izleme süreci sadeleşir ve yöneticiler operasyonel aksiyonları daha hızlı planlayabilir.

12. Sürekli İyileştirme (Kaizen) İçin Veri Tabanı Oluşturulması

Andon sisteminden elde edilen veriler, sürekli iyileştirme çalışmalarının temelini oluşturur. Üretim kayıplarının nedenleri analiz edilir, ekipman performans eğilimleri takip edilir ve süreç optimizasyonu için veri tabanı oluşturulur. Bu sayede sistem, yalnızca mevcut performansı ölçmekle kalmaz, gelecekteki gelişim için de yol gösterici olur.

Bu veriye dayalı yaklaşım, işletmelerin uzun vadeli rekabet gücünü artırır.

Sonuç

Andon sistemi kullanarak üretim verimliliğini ölçmek, dijitalleşmiş üretim yönetiminin en önemli adımlarından biridir. Gerçek zamanlı veri toplama, OEE analizleri, duruş süreleri, kalite oranı ve performans takibi gibi unsurlar bir araya geldiğinde, üretim sahasında tam şeffaflık sağlanır.

Bu sistem, yalnızca geçmiş performansı analiz etmekle kalmaz; gelecekteki verimlilik hedeflerini planlamak için de güçlü bir zemin sunar. Andon sisteminin doğru uygulanması, işletmelerin üretim süreçlerinde sürdürülebilir mükemmelliğe ulaşmasını sağlar.